Bàn thờ gia tiên gồm những gì? Đây là câu hỏi mà nhiều người quan tâm khi muốn bày trí nơi thờ cúng cho tổ tiên của mình. Bài viết này của Tinh Hoa Đá Mỹ Nghệ sẽ hướng dẫn các gia chủ cách bày trí cũng như những vật phẩm cần thiết để có một bàn thờ đầy đủ và trang nghiêm.
>>>> Xem thêm: Kim tĩnh là gì? Cách xây kim tĩnh lỗ huyệt đẹp đúng phong thủy
1. Trên bàn thờ gia tiên gồm những gì?
Bàn thờ gia tiên gồm có 11 vật phẩm cơ bản gồm: Bát hương, ống cắm hương, bộ bát cúng cơm, bộ đũa thờ, bộ ấm chén cúng nhỏ, lọ cắm hoa, mâm bồng, nậm rượu và kỷ chén, chóe cúng – chóe bầy, đèn thờ, di ảnh thờ.
Thờ cúng gia tiên là nét văn hóa truyền thống của người Việt, thể hiện sự tôn kính đối với ông bà tổ tiên. Bộ đồ thờ và vật phẩm thờ cúng nên được chọn lựa cẩn thận và bày biện theo nguyên tắc nhất định. Tùy theo vùng miền, điều kiện và mục đích cúng lễ, bàn thờ gia tiên có thể có sự khác biệt. Tuy nhiên, bàn thờ cần có những đồ lễ cơ bản như:
1.1. Bát hương
Bàn thờ gia tiên phải có bát hương để cắm nhang khi cúng bái. Bát hương là vật vô cùng linh thiêng. Đây cũng là nơi ông bà, người đã mất ở lại khi về thăm nhà. Mỗi hộ gia đình có thể chọn bát hương khác nhau tùy theo mục đích và không gian bàn thờ. Bát hương thường làm theo kích cỡ phù hợp với phong thủy để mang lại may mắn cho gia đình.
Thường thì bàn thờ sẽ có ba bát hương: Bát hương ở giữa to nhất để thờ Thổ Công; Bát hương bên trái nhỏ hơn để thờ gia tiên; Bát hương bên phải bằng bát hương bên trái để thờ Bà Cô và Ông Mãnh. Nếu nhà có bàn thờ Thổ Công riêng thì chỉ cần một bát hương.
1.2. Ống cắm hương
Ống cắm hương là để cắm nhang hoặc đũa ăn trên bàn thờ. Thường thì ống cắm hương sẽ để cân xứng giữa hai bên bàn thờ hoặc gần bình hoa. Dùng ống cắm hương sẽ làm cho bàn thờ gọn và sạch hơn. Nhưng nếu bàn thờ nhỏ thì gia chủ không cần thêm ống cắm hương.
1.3. Bộ bát cúng cơm
Bàn thờ tổ tiên của người Việt thường có 6 cái chén để đựng đồ cúng dâng lên ông bà. Chén có thể làm bằng gốm hay chất liệu khác. Khi có lễ, Tết hay giỗ, người ta sẽ cúng một mâm cỗ cho tổ tiên và người thân đã mất. Chén cúng cũng được dùng để dâng lễ vật cho trời đất.
>>>> Xem thêm: Thổ công là ai? Vị trí đặt và cách sắp xếp bàn thờ Thổ Công
1.4. Bộ đũa thờ
Đũa thờ là đũa để ông bà ăn đồ cúng, thường có 6 đôi đũa cùng với 6 cái chén. Chúng được sử dụng để tổ tiên có thể ăn những món con cháu làm cho. Người Việt có quan niệm rằng người đã mất vẫn sống ở một nơi khác, cũng giống như chúng ta nên cũng cần ăn uống như bình thường.
1.5. Bộ ấm chén cúng nhỏ
Một vật phẩm không thể thiếu trong “bàn thờ gia tiên gồm những gì” là bố ấm chén cúng. Đây là bộ gồm 1 ấm trà, 6 tách trà và 1 đĩa để đựng. Chúng được dùng để dâng trà và nước cho ông bà. Khi có lễ, giỗ, người ta sẽ pha trà, dâng cho tổ tiên để cho ông bà ở nơi khác có thể uống và thưởng thức.
1.6. Lọ cắm hoa
Lọ lục bình là một vật phẩm quan trọng trong nghi lễ thờ cúng của nhiều gia đình. Nó dùng để cắm hoa tươi nhằm tưởng nhớ và bày tỏ lòng kính trọng tới ông bà, tổ tiên. Thông thường, người ta sẽ đặt hai lọ lục bình ở hai bên mâm bồng, hoặc một lọ ở phía Tây của bàn thờ. Nếu bàn thờ rộng rãi, có thể thêm một số lọ lục bình khác để trang trí và hợp phong thủy.
1.7. Mâm bồng
Bàn thờ gia tiên gồm những gì? Mâm bồng có hình dáng như một chiếc đĩa có phần chân đế. Chúng được dùng để bày các loại trái cây, bánh kẹo hay đồ lễ để dâng lên ông bà tổ tiên. Thường thì người ta sẽ đặt một mâm bồng ở giữa bàn thờ, hoặc hai mâm bồng ở hai bên, hoặc một mâm bồng ở phía Đông của bàn thờ.
1.8. Nậm rượu và Kỷ chén
Nậm rượu là một vật phẩm để đựng nước hoặc rượu, thường được làm từ sứ hoặc nhựa, tùy theo sở thích của gia chủ. Nậm rượu có thể đặt riêng lẻ hoặc đặt trong một kỷ gồm nhiều chén. Trên bàn thờ gia tiên, người ta thường đặt hai nậm rượu ở hai bên và một kỷ gồm ba hoặc năm chén ở giữa. Vào các ngày lễ, tết, rằm, mồng một hay hội xuân, gia chủ sẽ rót nước hoặc rượu vào nậm rượu và kỷ chén để cúng gia tiên.
1.9. Chóe cúng – Chóe bầy
Chóe thờ thường gồm ba chiếc, dùng để chứa muối, gạo và nước hoặc rượu. Ngoài ra, mục đích của chóe bầy cũng là để biểu lộ lòng kính trọng với tổ tiên và cầu mong sự sung túc, phú quý. Nếu bàn thờ gia tiên không rộng, có thể không cần đặt chóe thờ.
>>>> Xem thêm: Cách ghi bia mộ dòng họ đầy đủ và chuẩn tâm linh Việt
1.10. Đèn thờ
Bàn thờ gia tiên gồm những gì? Đèn thờ cúng dùng để chiếu sáng cho không gian thờ. Đèn thờ và chân nến thường có một đôi và đặt ở hai bên kỷ chén thờ. Người Việt Nam xưa tin rằng đèn thờ giúp tổ tiên, người đã qua đời có thể tìm đường về thăm gia đình.
1.11. Di ảnh thờ
Di ảnh thờ là hình ảnh của người quá cố được đặt trên bàn thờ gia tiên theo phương châm: nam bên trái, nữ bên phải. Tùy theo phong tục từng vùng mà ảnh thờ có thể chỉ được giữ trong ba năm đầu sau khi mất hoặc được truyền lại qua nhiều đời. Ảnh thờ thường được đóng khung bằng gỗ hoặc kim loại, có kính bảo vệ và được xếp gọn gàng trên bàn thờ.
2. Ý nghĩa của phong tục thờ cúng tổ tiên trong văn hóa tín ngưỡng Việt
Ý nghĩa bàn thờ gia tiên gồm những gì? Thờ cúng tổ tiên là phong tục tâm linh của người Việt Nam, giúp con cháu luôn nhớ về gốc rễ của mình, dù ở bất cứ nơi đâu, dù xa hay gần quê nhà. Đây là cách để duy trì và phát triển những truyền thống đạo đức mà ông bà ta đã lập nên, để dạy dỗ và khuyến khích các thế hệ sau noi theo những gì ông cha đã làm và để lại.
Phong tục này cũng là sợi dây kết nối giữa người sống và người chết, giữa thế gian và thế giới linh hồn. Người Việt Nam tin rằng tổ tiên vẫn sống trong âm phủ và vẫn ân cần bảo vệ, che chở chúng ta trong cuộc sống. Những niềm tin này được thể hiện qua những câu ca dao sâu sắc như “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn – Nước có nguồn mới bể rộng sông sâu”.
3. Những yếu tố quan trọng khi lập bàn thờ gia tiên
Từ thời xa xưa, bàn thờ gia tiên thường được đặt ở vị trí trung tâm của ngôi nhà, gọi là Trung Cung. Đây là nơi tôn kính và thờ cúng tổ tiên của gia đình. Khi khách đến thăm, họ có thể nhìn thấy bàn thờ ngay từ cửa chính ở phòng khách. Dưới đây là những yếu tố quan trọng mà gia chủ nên lưu ý:
3.1. Hướng đặt bàn thờ tổ tiên
Trên bàn thờ gia tiên gồm những gì? Bàn thờ gia tiên là nơi thể hiện sự kính trọng của con cháu đối với tổ tiên. Để lập bàn thờ, nhiều gia đình quan tâm đến hướng đặt bàn thờ sao cho phù hợp với phong thủy. Theo đó, cần xem xét mệnh của người trụ cột trong nhà, thường là gia chủ.
Nếu gia chủ thuộc mệnh Thủy, Mộc, Hỏa, thì nên đặt bàn thờ ở các hướng Đông, Đông Nam, Nam, Bắc. Nếu gia chủ thuộc mệnh Kim và Thổ, thì nên đặt bàn thờ ở các hướng Tây, Tây Nam, Tây Bắc, Nam.
Trong các hướng đặt bàn thờ, có hai hướng đẹp nhất là Thiên Lộc và Quý Nhân, vì chúng mang lại may mắn và phúc lộc cho gia đình. Ngược lại, hai hướng xấu nhất là Đông Bắc và Tây Nam, vì chúng thuộc hướng Ngũ Quỷ, gây ra tai ương và bất hòa. Do đó, không nên đặt bàn thờ nhìn ra hai hướng này.
3.2. Vị trí đặt để bàn thờ tổ tiên
Bàn thờ gia tiên gồm những gì? Để lập bàn thờ, ngoài hướng đặt bàn thờ, gia chủ còn cần chú ý đến vị trí và cách bày trí bàn thờ. Trước đây, bàn thờ thường được đặt ở phòng riêng, gọi là Trung Cung. Nhưng hiện nay, do không gian nhà ở chật hẹp, nhiều gia đình đã đặt bàn thờ ở phòng khách, nơi có ánh sáng và không khí tốt nhất trong nhà.
Khi đặt bàn thờ, cần lưu ý những điều sau:
- Bàn thờ phải dựa vào một bức tường vững chắc, không phải cửa sổ hay cửa kính, để tránh gió lùa và ánh nắng chói.
- Bàn thờ phải hợp hướng với hướng nhà, không được ngược hướng, để tránh xung đột và bất hòa trong gia đình.
- Bàn thờ không được đặt gần phòng vệ sinh và bếp, vì đó là những nơi bẩn và ô uế, không tôn trọng thần linh và tổ tiên. Điều này có thể ảnh hưởng đến vận may và sự thịnh vượng của gia đình.
- Bàn thờ không được đặt dưới xà ngang, vì đó là nơi có hung khí, có thể gây ra bệnh tật và tai ương cho các thành viên trong gia đình.
- Bàn thờ không được đặt ngay cửa ra vào, vì đó là nơi có nhiều sát khí từ bên ngoài, cũng như làm mất đi sự yên tĩnh và thanh tịnh của nơi thờ cúng.
- Bàn thờ không được đặt trong phòng ngủ, vì đó là việc làm thiếu trang nghiêm và kính trọng.
- Bên trái bàn thờ phải luôn sạch sẽ, không được đặt thùng rác hoặc các vật dơ bẩn, vì đó là nơi liên quan đến sức khỏe và sự nghiệp của các thành viên trong gia đình.
4. Lưu ý khi bày trí và sắp xếp bàn thờ gia tiên
Để bày bàn thờ gia tiên, gia chủ không cần phải quá phức tạp, chỉ cần tuân theo những nguyên tắc cơ bản về thẩm mỹ và phong tục. Dưới đây là sơ đồ cách bày trí bàn thờ gia tiên đơn giản mà đúng cách:
- Ngai thờ: Gia chủ nên đặt ở vị trí cao nhất, chính giữa và sát tường.
- Bát hương: Đây là nơi thắp hương để cúng dường, nên đặt ở vị trí trung tâm, trước ngai thờ. Bát hương có mặt nhật nguyệt (mặt tròn) hướng ra ngoài. Nếu có nhiều bát hương, thì bát hương lớn nhất dành cho thần linh, bát hương nhỏ hơn dành cho gia tiên đặt bên phải và Bà Cô – Ông Mãnh đặt bên trái theo hướng người thắp hương.
- Chóe thờ: Đây là nơi đặt các loại chóe như chóe nước, chóe rượu, chóe trà, chóe muối… nên đặt ở vị trí thấp hơn bát hương, trên mâm bồng và xếp theo hàng ngang.
- Di ảnh: Di ảnh sẽ được đặt ở sát tường và vị trí chính giữa nếu không có ngai thờ.
- Lọ hoa: Gia đình nên đặt ở vị trí hai bên của bàn thờ. Nếu chỉ có một lọ hoa, thì đặt bên trái. Nếu có hai lọ hoa, thì đặt đối xứng ở hai bên.
- Mâm bồng: Đây là nơi đặt các loại đồ ăn, đồ uống, tiền vàng… để cúng dường, nên đặt ở vị trí đối diện ngai thờ. Có thể đặt ba mâm bồng, một mâm để hoa quả, một mâm để tiền vàng và một mâm để bánh kẹo.
- Đèn thờ: Đây là nơi đặt đèn để chiếu sáng cho bàn thờ, nên đặt ở vị trí hai cạnh của bàn thờ, để giúp ánh sáng có thể phân bổ đều hơn. Có thể đặt một đèn hoặc một đôi đèn.
Bài viết liên quan:
- Bốc mộ cần chuẩn bị những gì? Những điều kiêng kỵ khi bốc mộ
- Vị trí đặt bát hương trên mộ đúng chuẩn phong thủy
Trên đây là những thông tin về câu hỏi “Bàn thờ gia tiên gồm những gì” mà Tinh Hoa Đá Mỹ Nghệ đã chia sẻ tới từng hộ gia đình. Hy vọng bài viết này sẽ giúp bạn biết cách bày trí bàn thờ một cách chi tiết, cũng như đầy đủ những vật phẩm cần chuẩn bị. Để mua được các sản phẩm đồ thờ cúng từ các loại đá chất lượng, hãy ghé ngay Tinh Hoa Đá Mỹ Nghệ nhé.
){kind=link}