Nghi thức cúng tạ mộ là một trong những nét đẹp văn hóa tâm linh trong phong tục truyền thống của người Việt xưa. Cùng tìm hiểu nghi thức cúng tạ mộ chuẩn tâm linh, cách chuẩn bị sắm lễ đầy đủ và cách cúng theo bài văn khấn tâm linh do Tinh Hoa Đá Mỹ Nghệ tổng hợp!
>>>> Xem thêm: Sắm lễ cúng xây mộ đầy đủ và văn khấn lễ động thổ chi tiết
1. Lễ cúng tạ mộ là gì?
Từ trước đến nay, lễ cúng tạ mộ được xem là một tục lệ truyền thống mang ý nghĩa tốt đẹp trong văn hóa tâm linh của người Việt Nam. Đây là dịp để con cháu sửa sang, cải táng lại mộ phần của người đã mất. Điều này không chỉ thể hiện được lòng hiếu thảo, thành kính phân ưu đối với ông bà tổ tiên mà còn là mong muốn những người đã khuất sẽ được an nghỉ nơi chín suối.
2. Vì sao nghi thức cúng tạ mộ lại quan trọng?
Mặc dù đã rời xa nơi trần thế nhưng những người đã khuất vẫn là một thành viên trong gia đình. Việc làm nghi thức cúng tạ mộ không chỉ thể hiện được lòng thành kính, biết ơn đối với ông bà tổ tiên mà nó còn mang nét văn đẹp văn hoá tâm linh của người Việt ta từ bao đời nay.
Ngoài ra, lễ cúng tạ mộ còn thể hiện được sự mong cầu với ông bà tổ tiên ở nơi chín suối được yên nghỉ và phù hộ độ trì cho con cháu. Nhiều quan niệm cho rằng nếu bỏ qua nghi thức cúng tạ mộ thì người thân trong nhà sẽ gặp điềm dữ, điều không may ảnh hưởng đến cuộc sống sau này.
>>>> Xem thêm: Nghi thức cúng 49 ngày | Những lễ vật cần sắm là gì?
3. Các loại lễ cúng tạ mộ phổ biến
Theo phong tục tập quán của người Việt ta thời xưa, nghi thức cúng tạ mộ bao gồm những lễ cúng sau:
- Lễ cúng tạ mộ đầu năm: Hay còn gọi là Thanh Minh – Một trong những lễ hội truyền thống của người Việt Nam.
- Lễ tạ mộ cuối năm: Lễ cúng thường được tổ chức vào ngày 23,24 hoặc 25 tháng Chạp âm lịch. Vào những ngày này, gia chủ sẽ dọn dẹp sân đất và lau chùi bàn thờ.
- Lễ tạ mộ khánh thành công trình mới hoàn thành: Thường được tổ chức bằng cách đặt một bàn thờ trên ngôi mộ mới và gia đình tiến hành nghi thức cúng tạ mộ như truyền thống.
- Lễ cúng tạ mộ kết phát: Đây là lễ cúng phong thủy dành cho những ngôi mộ có các đặc trưng.
- Lễ tạ mộ kết mối: Hay còn gọi là mối đùn là các ngôi mộ có một lớp keo kiên cố giúp hài cốt được bảo vệ.
- Lễ cúng tạ mộ tam đại: Là lễ tạ cúng tổ tiên ba đời của gia đình.
Ngoài ra, còn một số lễ cúng tạ mộ khác ở Việt Nam như lễ tạ mộ ngày giỗ, văn khấn tạ mộ ba ngày, cúng rằm tháng 7, lễ tạ mộ của dòng họ,…
4. Thời gian làm lễ cúng tạ mộ
Thời gian thực hiện nghi thức cúng tạ mộ thường là những dịp cuối năm, giáp tết từ ngày 20 hoặc 23 đến ngày 30 tháng Chạp âm lịch. Thông thường vào những ngày này, gia đình sẽ sửa sang và cải táng lại ngôi mộ để tạ ơn vong linh người đã mất cùng với các chư vị thần linh.
5. Lễ cúng tạ mộ gồm những gì?
Sửa soạn lễ vật dùng để cúng tạ mộ tương đối phức tạp, cần nhiều công sức để chuẩn bị. Tuy nhiên, tùy thuộc vào điều kiện của từng gia đình mà có sự thay đổi và khác biệt. Quan trọng nhất vẫn là tấm lòng thành, sự tôn trọng đối với ông bà tổ tiên. Một mâm lễ cúng tạ mộ đầy đủ sẽ bao gồm ba phần như sau:
Lễ thần linh, thổ địa
Phần lễ này sẽ bao gồm những vật phẩm như sau:
- Mâm xôi trắng: Thường được bày bên trên là một con gà luộc đặt trên bàn thờ.
- Đồng tiền xu, tiền vàng: Thông thường người ta sẽ để một đĩa 3 đinh vàng lá cùng 1 đinh tiền xa, một đĩa 1 đinh vàng lá kèm theo 7 đinh tiền xu, một đĩa 9 đinh vàng lá cùng 1 đinh tiền xu và một đĩa 1 đinh tiền xu.
Lễ gia tiên
Phần lễ gia tiên bao gồm:
- Một bó nhang thơm
- 10 bông hoa hồng đỏ
- 3 lá trầu, 3 quả cau
- Một mâm trái cây
- Rượu trắng
- 5 chén con đựng rượu
- Chuẩn bị thêm 10 lon bia, 2 bao thuốc lá, 2 gói chè
- 2 cốc nến đỏ to
Phần mã cúng
Phần lễ mã cúng gia chủ cần chuẩn bị những thứ như sau:
- Chuẩn bị 1 cây vàng hoa đỏ
- 5 con ngựa đủ 5 màu đỏ, xanh, trắng, vàng, tím tương ứng với 5 bộ áo, mũ và hài. Đồ vật đính kèm theo ngựa bao gồm cờ lệnh, roi và kiếm.
- Trên lưng ngựa chuẩn bị 10 lễ vàng tiền bao gồm tiền xu, vàng lá, tiền âm phủ,…
>>>> Xem thêm: Lễ cúng 100 ngày cho người mất đầy đủ chi tiết và thành tâm
6. Văn khấn chuẩn nghi thức cúng tạ mộ
Tương tự như những bài văn khấn tạ đất trời thì bài cúng tạ mộ cuối năm, đầu năm hay khánh thành công trình mới hoàn thành cũng tương tự gồm các phần cúng lễ cơ bản sau đây:
- Phần kính lạy các quan thần thổ địa, thần linh,…
- Phần tiết chủ
- Lý do tạ mộ
- Phần cầu
- Phần tạ
Dưới đây là một số mẫu bài văn khấn tạ mộ mà gia chủ có thể tham khảo để lo lễ cho ông bà tổ tiên, cúng vẹn toàn hóa giải mọi muộn phiền và cầu xin yên bình cho mộ phần gia đình:
6.1. Lễ tạ mộ ngoài đồng
“Nam mô a di đà Phật!!!
Nam mô a di đà Phật!!!
Nam mô a di đà Phật!!!
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương…
Con kính lạy ngài Địa tạng vương bồ tát…
Con kính lạy ngài Kim Niên Đương cai Thái Tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào Phán quan…
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng Chư vị Đại Vương quản cai nơi nghĩa trang…
Con kính lạy Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa Tôn thần…
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ Long Mạch Tôn thần, các ngài Tiền Chu tước, Hậu Huyền Vũ, Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản trong nơi nghĩa trang này…
Con kính lạy hương linh cụ:..
Hôm nay là ngày (ngày thực tế lúc làm lễ) tháng Chạp, năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến.
Tín chủ (chúng) con là:…
Ngụ tại:…
Chúng con sắm sanh phẩm vật, hương hoa trà quả, kim ngân tài mã, dâng hiến trình cáo Tôn thần…
Kính rước vong linh bản gia tiên tổ chúng con là: Kỵ nhật là…
Có phần mộ táng tại…
Được về với gia đình đón mừng năm mới, để cho cháu con được phụng sự trong tiết xuân thiên, báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Tôn thần, Phủ thùy doãn hứa.
Âm dương cách trở…
Bát nước nén hương…
Thành tâm kính lễ…
Cúi xin chứng giám…
Phù hộ độ trì
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!”
6.2. Lễ tạ mộ cuối năm
Kính lạy:
Ngài Kim niên Đương cai Thái tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào phán quan.
Ngài bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại vương.
Ngài bản xứ thần linh Thổ địa tôn thần.
Các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ long mạch Tôn thần, Tiền Chu tước, Hậu Huyền vũ, Tả Thanh long, Hữu Bạch hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản ở trong xứ này.
Chúng con (Họ tên vợ, chồng):…
Địa chỉ:…
Sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Tôn thần, kính viếng vong linh là:…
Tên của Ông, bà, cha mẹ,…
Tuổi:…
Tạ thế ngày:…
Phần mộ ký táng tại:…
Nay nhân ngày (Ví dụ: Cuối năm hoặc Thanh minh hoặc thăm mộ) con xin cúi lạy thần linh đất này, Thành hoàng bản thổ nơi đây, đất lành chim đậu, đức dày thanh cao, giữ lành công lao, có kết có phát nhờ vào thần quan, tôn thần long mạch cao sang, nhị thập tứ hướng nhị thập tứ sơn quanh vùng.
Chọn nơi đây để an táng mộ phần, thỏa yên muôn thủa, hồng ân đời đời, gia ân mãi mãi không thôi, chúng con xin có vài lời cầu xin: Bái tạ thủ mộ thần quan, cho chân linh dưỡng cho hài cốt nguyên vẹn toàn, phù hộ con cháu trần gian, an khang mạnh khỏe ăn làm gặp may. m dương cách trở, bát nước nén hương, biểu tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Phục duy cẩn cáo!
6.3. Lễ tạ mộ mới xây
Nam mô a di đà phật!
Con kính lạy:
Quan đương xứ thổ địa chính thần
Thổ địa Ngũ phương Long mạch Tôn thần,
Tiền thần Chu Tước, Hậu thần Huyền Vũ, Tả thần Thanh Long, Hữu thần Bạch Hổ
Liệt vị Tôn thần cai quản ở xứ này.
Con kính lạy vong linh….
Hôm nay là ngày…tháng…năm…, là tiết ngày khánh thành mộ chí…
Chúng con là:…
Thành tâm sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Chư vị Tôn Thần về việc lễ tạ mộ phần.
Nguyên có vong linh thân nhân của gia đình chúng con là:… hiện phần mộ an táng ở nơi này. Đội ơn Chư vị Tôn thần che chở, ban ân, vong linh được yên ổn vui tươi nơi chín suối. Lại nhờ có duyên lành, gia đình chúng con được vong linh thường về ghé thăm, linh ứng giúp chỉ dẫn các công các việc được đầu xuôi đuôi lọt, nhờ thế toàn gia được an ninh khang thái, từng bước tiến bộ.
Nay nhâm ngày lành tháng tốt, gia đình chúng con sắm sửa lễ tạ mộ những mong báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Chư vị Tôn Thần lai giáng án tiền, nhận hưởng lễ vật, chứng minh tâm đức.
Cúi mong vong linh chấp kỳ lễ bạc, lời kêu tiếng khấn, tờ đơn cánh sớ, tùy phương ứng biến, độ trì toàn gia, từ trẻ tới già, luôn được vui tươi, mạnh khỏe.
Chúng con dâng biếu vong linh tài mã gồm :… (đọc tên các đồ mã dâng cho vong)
Âm dương cách trở, bát nước nén hương, giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo.
7. Những lưu ý khi cúng lễ tạ mộ
Lễ cúng tạ mộ là dịp để con cháu tạ ơn với ông bà tổ tiên, các chư vị thần linh nên cần phải được chuẩn bị kỹ lưỡng về lễ vật cũng như bài khấn. Dưới đây là một số điều cần lưu ý khi cúng lễ tạ mộ mà gia chủ nên biết:
- Khi làm lễ tạ mộ thì gia chủ nên lựa chọn ngày tạnh ráo, thời tiết thuận lợi. Không nên đi quá sớm bởi lúc đó sương đêm chưa tan và tránh đi quá muộn vì đêm âm khí nặng nề.
- Những người nên đi tạ mộ là các bô lão, cụ lớn tuổi vì họ sẽ biết lo việc cúng bái khấn tổ tiên.
- Phụ nữ mang thai, trẻ em dưới 10 tuổi không nên đi tạ mộ vì đây là một nghi thức thể hiện sự thành kính và thiêng liêng. Ngoài ra, xung quanh lễ cúng có rất nhiều hơi lạnh, ma quỷ ảnh hưởng không tốt.
- Gia đình không nên làm lễ quá lớn, linh đình để khoe mẽ. Không nên ăn đồ cúng ở nghĩa trang vì mất vệ sinh, âm khí xung quanh.
- Sau khi tạ mộ về thì mọi người nên hơ lửa hoặc tắm nước gừng ngay để xua tan hơi lạnh ở ngoài nghĩa trang.
Bài viết liên quan:
- Bốc mộ là gì? Điều cần chuẩn bị và kinh nghiệm cải táng mộ
- Nghi thức cúng tuần thứ 2: Lễ vật cần chuẩn bị, văn khấn chi tiết
Như vậy, Tinh Hoa Đá Mỹ Nghệ đã giới thiệu đến bạn đọc một số nghi thức cúng tạ mộ theo truyền thống của người Việt Nam qua bài viết trên. Hy vọng qua những thông tin trên, mọi người sẽ hiểu rõ hơn về phong tục cũng như nét đẹp văn hóa tâm linh vô cùng ý nghĩa và nhân văn này nhé!
){kind=link}