Phong tục tang ma của người Việt trang nghiêm và đầy đủ nhất

Phong tục tang ma không chỉ là một trong những nét đẹp văn hóa phong thủy của người Việt ta mà nó còn thể hiện được sự tôn trọng, thành kính phân ưu của con cháu đối với ông bà tổ tiên. Cùng Tinh Hoa Đá Mỹ Nghệ tìm hiểu các nghi thức trong phong tục tang ma của người Việt để thực hiện các lễ nghi được trang nghiêm nhất!

>>>> Xem thêm: Xả tang là gì? Thời gian và cần làm gì để xả tang đúng cách

1. Phong tục tang ma là gì?

Phong tục tang ma là phong tục tiễn đưa của người sống thực hiện với người vừa mất với nhiều quy trình, nghi thức khác nhau được chuẩn bị kỹ càng để thể hiện sự tôn trọng đối với người đã khuất.

Từ lâu, trong tiềm thức của người Việt Nam thì linh hồn con người là một thứ vô cùng thiêng liêng và cao cả. Họ luôn tâm niệm “nghĩa tử là nghĩa tận”, con người khi sang thế giới bên kia cần được chôn cất, an táng cẩn thận mới có thể rời xa cõi trần tục và yên nghỉ nơi vĩnh hằng.

2. Các nghi thức trong phong tục tang ma của người Việt

Việc sửa soạn lễ tang được xem là một trong những việc làm thể hiện sự tôn trọng, thành kính mà người sống dành cho người mới mất. Ở một số vùng miền sẽ có nghi thức, cách tổ chức đám tang khác nhau. Tuy nhiên, nghi thức tang lễ truyền thống của người Việt Nam về cơ bản đều phải trải qua các quy trình sau đây:

2.1. Nghi thức chuẩn bị trước khi an táng

Các nghi thức chuẩn bị trước khi an táng mà gia quyến nên biết đề phòng trường hợp thiếu sót:

• Trùng tang: Đây là hiện tượng người thân  vừa mất, sau một thời gian ngắn người trong gia đình cũng mất theo. Theo quan niệm ở một số vùng miền, con cháu nên ghi nhớ về ngày giờ của người mới mất để xem có rơi vào thời gian xấu hay không mà tìm cách hóa giải.

• Lập bàn thờ tang: Gia đình nên đặt giường của linh hồn ở phía đông, gối và màn để ở vị trí cũ. Bàn thờ đặt trước linh cửu và ở giữa đặt thêm bài vị ghi rõ họ tên cùng di ảnh của người đã mất.

• Hạ tịch: Đây là nghi thức phải chuẩn bị trước khi an táng với hàm ý con người ta sinh ra từ đất thì khi mất cũng sẽ trở về với đất. Gia đình sẽ trải chiếu xuống đất, đặt thi thể nằm ở đó một lát rồi mới đưa lên với mong muốn sẽ hoàn sinh khí cho người đã khuất.

• Cáo phó: Đây là một tờ thông báo được dán trước nhà có tang gia để thông báo cho mọi người biết. Trên đó sẽ ghi rõ thông tin người mới mất và thời gian thực hiện tang lễ, địa điểm chôn cất.

• Khâm liệm và nhập quan: Trong nghi thức này, gia đình sẽ dùng tấm vải trắng quấn quanh người chết. Sau khi khâm liệm và nhập quan xong, gia quyến đứng xung quanh và nâng người chết bằng tấm vải tạ quan rồi mới đặt vào trong quan tài.

• Phát tang: Mỗi người thân trong gia đình, họ hàng sẽ được phát đồ tang như áo tang, khăn tang đã được phân chia theo thứ bậc.

• Phúng điếu: Đây là một phong tục đặc trưng luôn có trong đám tang của người Việt Nam. Những người đến thăm viếng sẽ kèm theo phúng điếu bằng tiền, hoa quả, nhang đèn,… như một hình thức hỏi thăm, chia sẻ và bày tỏ niềm xót thương với gia quyến.

2.2. Nghi thức an táng

Trong phần nghi thức an táng, gia quyến cần đặc biệt chú ý đến một số điều dưới đây:

• Cất đám: Sau khi chuẩn bị xong nghi thức an táng, thầy cúng tiến hành đọc văn tế và phạt mộc. Sau đó, đậy kín nắp quan tài và khởi hành đám tang.
• Hạ huyệt: Phần huyệt sẽ được con cháu đào từ hôm trước để đặt linh cữu xuống và bắt đầu các thủ tục để chôn cất.
• Rước di ảnh về: Gia đình mang di ảnh của người mất về để lên bàn thờ tiếp tục lo việc nhang khói và cúng viếng.

2.3. Nghi thức sau đám tang

Dưới đây là những phần nghi thức sau đám tang không thể thiếu trong phong tục tang ma của người Việt Nam:

• Cúng 3 ngày (đi đắp mộ): Ba ngày sau tang lễ, gia đình tiến hành đi đắp lại mộ để mộ cao và đẹp hơn. 
• Cúng tuần đầu: Sau khi an táng cho người đã khuất xong, gia đình tiến hành lễ cúng đầu tuần. Lễ này có thể làm tại nhà không cần thiết phải ra mộ.

• Cúng 49 ngày: Sau 49 ngày, con cháu làm lễ cúng tại nhà và có thể rước vong linh lên chùa đối với những người đã quy y.
• Cúng 100 ngày: Lễ này cũng giống như lễ 49 ngày nhưng thường được tổ chức lớn hơn. Thông thường, sau 100 ngày thân nhân thì không phải cúng cơm và người quá cố được thờ chung trên bàn thờ tổ tiên.
• Giỗ đầu: Là buổi lễ kỷ niệm ngày người mất qua đời có ý nghĩa rất quan trọng với người Việt. Lễ này thường được gia đình tổ chức long trọng, mời người thân trong dòng họ, bạn bè gần xa và anh em bằng hữu về dự giỗ.
• Cải táng (xả tang): Nghi thức này sẽ tùy thuộc vào từng hình thức an táng người mất. Sau khi mất được ba năm, người nhà sẽ làm lễ mãn tang cho người đã khuất.

>>>> Xem thêm: Lễ cúng 100 ngày cho người mất đầy đủ chi tiết và thành tâm

3. Để tang trong thời gian bao lâu?

Trước đây, việc để tang ở nước ta theo Thọ Mai Gia Lễ được phân làm hai loại: đại tang và tiểu tang. Cụ thể như sau:

• Đại tang: Thời gian để tang đại tang là 3 năm nhưng trên thực tế thì nhiều gia đình chỉ để tang đến tháng 27. Thông thường, những người để đại tang dành cho người mất là cha mẹ ruột, con dâu để tang bố mẹ chồng, vợ để tang chồng, cháu đích tôn hoặc cháu thừa trọng để tang ông bà.
• Tiểu tang: Thời gian để tang tiểu tang từ 3 tháng đến 1 năm tùy vào thân sơ mà thời gian sẽ khác nhau.

4. Lưu ý trong nghi thức khâm liệm của phong tục tang ma

Trong phong tục tang ma, nghi thức khâm liệm rất quan trọng nên gia quyến cần chú ý một số điều dưới đây:

• Tránh để nước mắt rơi vào thi thể trong đám ma: Nếu để nước mắt rơi vào thi thể lúc khâm niệm sẽ dễ gặp trường hợp quỷ nhập tràng, gia đạo bất ổn và con cháu đời sau khó ăn nên làm ra.
• Không để chó mèo tới gần thi thể: Khi chưa đặt thi thể vào quan tài thì gia đình tuyệt đối không để chó mèo đến gần tránh trường hợp người chết bật dậy.
• Không sử dụng gỗ cây liễu để đóng quan tài: Theo phong tục xưa, gỗ cây liễu không có hạt nên không được sử dụng để đóng quan tài vì sợ thế hệ sau sẽ không có người nối dõi. Gia quyến có thể chọn gỗ của cây bách, cây tùng để làm quan tài.

Bài viết liên quan:

• Cách tính Trùng Tang, Nhập Mộ & Thiên Di Chính Xác Nhất
• Coi ngày xây mộ tốt xấu xem theo phong thủy và điều cần biết

Trên đây là một số thông tin chi tiết về phong tục tang ma của người Việt Nam mà Tinh Hoa Đá Mỹ Nghệ đã chia sẻ đến bạn đọc. Hy vọng qua bài viết này, mọi người sẽ hiểu rõ hơn về các nghi thức an táng và những điều cấm kỵ tuyệt đối tránh lúc khâm liệm!